Hacizli Malın Satışı Nasıl Yapılır? E-Satış, İhale ve İhalenin Feshi
Doğrudan cevap: Hacizli malın satışı, haczin kesinleşmesi ve satış talebinin süresinde yapılmasıyla başlayan; kıymet takdiri, satış ilanı, elektronik artırma, ihale bedelinin ödenmesi, ihalenin kesinleşmesi ve paylaştırma aşamalarından oluşan bir icra işlemidir. Alacaklı için satış talebi ve gider avansı, borçlu için kıymet takdirine ve ihaleye itiraz, alıcı için teminat ve ödeme süreleri ayrı ayrı takip edilmelidir.
Satış aşamasından önce dosyanın hangi noktaya geldiğini belirlemek için icra takibine itirazın sonuçları ve haciz işlemlerinin kesinleşmesi birlikte değerlendirilmelidir. Satış talebi, bu aşamalardan bağımsız bir başvuru değil, takip dosyasının devamı niteliğindedir.
İçindekiler
- Hacizli malın satışı nedir?
- Satış talebi ve bir yıllık süre
- Kıymet takdiri ve satış hazırlığı
- Elektronik satış portalı
- Teminat ve artırmaya katılma
- Pey sürme, asgari bedel ve uzatma
- İhale bedelinin ödenmesi
- İhalenin feshi
- Kesinleşme, teslim, tahliye ve sıra cetveli
- Alacaklının tahsil süreci
- Sık sorulan sorular
Hacizli malın satışı nedir?
Haciz, borçlunun malvarlığının alacak için güvence altına alınmasıdır; satış ise haczedilen değerin paraya çevrilerek alacaklılara dağıtılmasını sağlar. İcra ve İflas Kanunu’nda hacizli malın satışı; satış istemi, kıymet takdiri, ilan, elektronik artırma, ödeme ve paylaştırma işlemlerinin birlikte yürütülmesini gerektirir.
Satışın yapılması ile alacaklının hemen ödeme alması aynı şey değildir. İhale kesinleşmeli, bedel dosyaya girmeli, varsa sıra cetveli ve paylaştırma işlemleri tamamlanmalıdır.
Satış ne zaman istenir?
İİK m. 106 uyarınca satış isteme süresi kural olarak hacizden itibaren bir yıldır. Hesapta haczin türü, haciz tarihi, geçici ve kesin haciz ayrımı, satış giderlerinin yatırılması ve geçiş hükümleri birlikte ele alınır. Talep verildikten sonra icra dairesi kıymet takdiri ve ilan işlemlerini yürütür.
Satış isteyen alacaklı, icra dairesinin istediği gider avansını süresinde yatırmalıdır. Giderlerin tamamlanmaması satışın ilerlemesini engelleyebilir. Dosyada satış talebi, gider makbuzu ve icra müdürlüğünün ara kararları birlikte tutulmalıdır.
Kıymet takdiri ve satış hazırlığı
Satışın temel belgelerinden biri kıymet takdiridir. Taşınmazlarda rayiç değer, taşınırda kullanım, özellik, piyasa ve yıpranma durumu dikkate alınır. Kıymet takdiri raporu tebliğ edilmeden veya raporun tarihi ve kapsamı kontrol edilmeden satış ilanına geçildiği varsayılmamalıdır.
Taşınmaz kıymet takdirine şikâyet, İİK m. 128/a’daki koşullara ve süreye tabidir. Raporun tebliğ tarihi, şikâyet gideri ve aynı mal için önceki değerlemeler birlikte ele alınır. Kıymet takdirinin iki yıllık geçerlilik kuralı da kanundaki istisnalarla birlikte somut dosyaya uygulanır.
Satış ilanı; malın özelliklerini, kıymetini, artırma tarihlerini, teminat şartını ve elektronik satış bilgilerini açıkça göstermelidir. Taşınmazda tapu kaydı ve mükellefiyetler listesi temel belgeleri oluşturur; tebligat ve ilan süreleri ise sürecin ayrı ayağıdır.
Elektronik satış nasıl yapılır?
Güncel uygulamada icra satışlarının önemli bölümü elektronik satış portalında yapılır. Olağan artırma yedi gün sürer. Birinci ve ikinci artırmanın başlangıç–bitiş zamanları ilanda gösterilir. İkinci artırma, birinci artırmanın bitiminden itibaren kanunda belirtilen süre içinde başlatılır.
Portal ilanı, borçlu, alacaklı, sicilde kayıtlı ilgililer ve sınırlı ayni hak sahiplerine yapılan usulüne uygun tebligatın yerine geçmez. Bu kişiler yönünden dosyadaki tebligat kayıtları esas alınır.
2026 yılı ilan limitleri, basın ilanı ve internet haber sitesi bakımından ayrıca uygulanabilir; bu limitler elektronik satışın yapılması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Güncel parasal sınır, satış talebi ve ilan tarihindeki resmî düzenlemeden kontrol edilmelidir.
İhaleye katılım ve teminat
Olağan elektronik artırmada teminat, muhammen kıymetin yüzde 10’udur. Bu oran teklif edilen bedelin değil, satışa esas muhammen değerin oranıdır. Nakit teminatın yatırılma zamanı ile kesin ve süresiz banka teminat mektubunun sunulma zamanı farklıdır; portalda belirtilen son zaman kaçırılmamalıdır.
Satış isteyen alacaklının alacağı belirli koşullarda teminattan muaf tutulabilir. Muafiyet, rüçhanlı alacakların ve satış giderlerinin hesaba katılmasını ortadan kaldırmaz. Alacağa mahsuben katılımda bu kalemler ayrıca hesaplanır.
Pey sürme ve asgari teklif
Teklifler arasındaki fark, kural olarak muhammen kıymetin binde beşinden ve kanunda belirlenen asgari tutardan düşük olamaz. Bu fark teminatla karıştırılmamalıdır.
Son on dakika içinde yeni teklif verilirse artırma üç dakika uzar; uzama içinde yeni teklif geldikçe süre yeniden işler. Toplam uzama sınırı portal duyurusu ve güncel kanun hükmüyle birlikte okunmalıdır. Eski “tek seferlik on dakika uzama” anlatımı güncel sisteme taşınmamalıdır.
Olağan hacizli mal satışında ihale bedeli yalnızca muhammen kıymetin yüzde 50’sine ulaşmakla yetinmez. Bedelin, satış isteyen alacağından önce gelen alacakları ve paraya çevirme/paylaştırma giderlerini de karşılaması ve bu toplamı aşması gerekir.
Örnek: Muhammen kıymeti 1.000.000 TL, öncelikli alacakları 650.000 TL ve varsayımsal giderleri 40.000 TL olan bir malda, yalnızca yüzde 50 eşiğine ulaşılması yeterli olmayabilir. 690.000 TL’yi aşan bedel, diğer kanuni koşullar ve teklif farkı kuralıyla birlikte değerlendirilir. Bu örnek dosya hesabı değildir.
İhale ne zaman tamamlanır?
Artırmanın bitmesi, sonuç tutanağının portalda ilan edilmesi, ihale bedelinin ödenmesi ve ihalenin kesinleşmesi farklı anlardır. En yüksek teklifin verilmesiyle ihale oluşabilir; ancak alıcının bedeli süresinde yatırması ve ihalenin kesinleşmesi gerekir.
İhale alıcısı, sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde bedeli icra dairesi hesabına ödemelidir. Fesih başvurusu yapılması ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz. Süresinde ödeme yapılmaması ihale ve teminat bakımından kanundaki sonuçları doğurabilir.
2026 değişiklikleriyle bedelin yatırılmamasına bağlanan idari para cezası ve geçiş hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır. Eski satış ilanı tarihli dosyalara yeni hükümlerin otomatik uygulanacağı varsayılmamalıdır.
İhalenin feshi nedir?
İhalenin feshi, satış işleminin kanuna aykırılık, usulsüzlük veya menfaat ihlali nedeniyle icra mahkemesince incelenmesini sağlayan şikâyet yoludur. İhale öncesindeki işlemler bakımından ise, niteliğine göre ayrı bir sürede şikâyet gerekebilir.
Başvuru hakkı satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun sicilinde kayıtlı ilgililer, sınırlı ayni hak sahipleri ve pey sürerek ihaleye katılanlarla sınırlı olarak düzenlenmiştir. İhaleyi yalnızca izleyen veya teminat yatırıp pey sürmeyen kişinin sıfatı dosyadaki menfaat ilişkisine göre belirlenir.
İhalenin feshi bakımından temel süre kural olarak ihale tarihinden itibaren yedi gündür. İlanın tebliğ edilmemesi, esaslı nitelik hatası veya fesat gibi durumlarda öğrenme tarihi ve kanundaki üst sınır birlikte ele alınır.
Başvuru harcı, teminat ve başvurucunun sıfatı birbirinden ayrılmalıdır. Kanunda sayılan bazı kişiler için ihale bedelinin yüzde beşi oranında teminat öngörülür; bu oran bütün başvurucular için otomatik değildir. Harç veya teminat eksikse mahkemenin verdiği kesin sürede tamamlanması gerekir.
Her şekli hata ihalenin feshi sonucunu doğurmaz. Usulsüzlüğün başvurucunun menfaatini nasıl etkilediği, teklif rekabetini bozup bozmadığı, asgari bedel şartının gerçekleşip gerçekleşmediği ve tebligatın geçerli olup olmadığı somut dosya üzerinden incelenir.
Kesinleşme, teslim ve tahliye
İhale kesinleşmeden taşınırın teslimi veya taşınmazın alıcı adına tescili yapılmaz. Vergi ve devir işlemleri malın niteliğine göre tamamlanır. Tek bir KDV oranı veya bütün taşınmazlarda aynı teslim süresi olduğu söylenemez.
Taşınmazda şartları varsa İİK m. 135 kapsamında tahliye emri düzenlenebilir. Hacizden önceki tarihli resmî belgeye dayanan kullanım, kira ilişkisi ve üçüncü kişinin durumu ayrıca değerlendirilir. Alıcı, ihale kesinleşmeden kendi başına tahliye işlemi yapamaz.
Sıra cetveli ve alacaklının tahsili
Satış bedeli bütün alacakları karşılamıyorsa sıra cetveli düzenlenir. Satış isteyen alacaklı her zaman ilk sırada ve tamamen tahsil edemez; rehin, nafaka, işçilik, kamu alacağı, hacze iştirak ve diğer rüçhan kuralları dikkate alınır.
Sıra cetvelinin tebliğinden sonra alacağın esasına itiraz ile yalnız sıraya ilişkin şikâyet ayrılmalıdır. Sıra cetveli uyuşmazlığında görev, talebin niteliğine göre değişebilir. Alacaklı, sonuç tutanağını, kesinleşme durumunu, dosya hesabını, tebligatları, sıra cetvelini ve bakiye alacağını birlikte takip etmelidir.
Satış bedelinin dosyaya girmesinden sonra ihale kesinleşir, paylaştırma yapılır ve varsa teminat veya sıra cetveli uyuşmazlıkları sonuçlanır. Alacaklının net ödeme zamanı bu işlemlere bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Haciz konulduktan sonra satış ne zaman istenir?
Genel kural hacizden itibaren bir yıllık satış isteme süresidir. Haciz türü, geçiş hükmü ve satış gideri ödeme tarihi birlikte incelenir.
İhaleye katılmak için ne kadar teminat gerekir?
Olağan satışta teminat muhammen kıymetin yüzde 10’udur. Özel satış türleri, alacaklının teminat muafiyeti ve banka mektubu için farklı kurallar olabilir.
İhaleyi kazanan bedeli ödemezse ne olur?
Sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi günlük ödeme süresi izlenir. Ödeme yapılmazsa ihale, teminat ve güncel idari para cezası bakımından kanuni sonuçlar doğabilir.
İhalenin feshi kaç günde istenir?
Kural olarak ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde başvurulur. Tebligat veya sonradan öğrenme iddiası gibi özel durumlarda kanundaki istisnalar ve üst sınırlar incelenmelidir.
Satış bedeli alacaklıya hemen ödenir mi?
Hayır. İhalenin kesinleşmesi, paylaştırma, sıra cetveli ve varsa şikâyet veya davalar ödeme zamanını etkileyebilir.
Satış dosyasında alacaklı için kontrol listesi
Alacaklı bakımından satış sürecinin ilk kontrolü, hangi mal üzerinde hangi tarihte ve hangi yevmiye numarasıyla haciz bulunduğudur. Aynı dosyada araç, taşınmaz, banka alacağı ve üçüncü kişideki alacak için farklı haciz tarihleri bulunabilir. Her malın satış isteme süresi ayrı hesaplanmalı; dosyanın ilk haciz tarihi bütün mallar için tek başlangıç gibi kabul edilmemelidir.
Satış talebi hazırlanırken şu belgeler birlikte kontrol edilmelidir:
- Haciz tutanağı ve haczin kesinleşme durumu.
- Satış talebinin tarihi ve elektronik başvuru kaydı.
- Kıymet takdiri, tebliğ mazbatası ve varsa şikâyet kararı.
- Muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderlerinin peşin yatırıldığına dair makbuz.
- Satış ilanı, ilgililere tebligatlar ve portal ilan bilgileri.
- İhale sonuç tutanağı, bedel ödeme kaydı ve kesinleşme şerhi.
- Sıra cetveli, dosya hesabı ve paylaştırma dekontu.
Bu belgelerden biri eksikse satışın geçerli olup olmadığı veya sürenin korunup korunmadığı dosya üzerinden incelenmelidir. Özellikle satış talebi yapılmış ancak gerekli giderler tamamlanmamışsa, kanunun öngördüğü sonuçlar doğabilir.
Taşınır, araç ve taşınmaz satışındaki farklar
Taşınır mallarda muhafaza koşulları, yedieminlik, malın bozulma veya değer kaybı riski ve teslim işlemi öne çıkar. Araçlarda sicil kaydı, yakalama ve muhafaza işlemleri ile kıymet takdiri ve satış giderlerinin birlikte yatırılması kuralı ayrıca dikkate alınır. Araç üzerindeki rehin, haciz ve takyidatlar satış ilanında açıkça görünmelidir.
Taşınmaz satışında tapu kaydı, imar durumu, mükellefiyetler listesi, ipotek ve intifa gibi sınırlı ayni haklar, kira veya işgal durumu ve tebligat listesi önemlidir. Taşınmazın tamamı yerine payı haczedilmişse yalnızca haczedilen payın mı, yoksa kanuni koşullarla bütün taşınmazın mı satışa konu olacağı ayrıca değerlendirilir.
Üçüncü kişideki alacakta satış, klasik anlamda fizikî bir mal satışı olmayabilir. Haciz ihbarnamesi, alacağın varlığı, üçüncü kişinin beyanı ve paranın dosyaya aktarılması farklı usullere tabidir. Bu nedenle “her hacizli mal elektronik ihaleyle satılır” biçimindeki genelleme doğru değildir.
Borçlunun rızaen satış imkânı
İİK m. 111/a kapsamında borçluya, kanuni şartların oluşması hâlinde hacizli malını icra ihalesi dışında rızaen satabilme imkânı tanınabilir. Bu yol, hacizli malın piyasa değerine daha yakın bedelle elden çıkarılmasını ve satış sürecinin hızlanmasını amaçlar; ancak her dosyada kendiliğinden uygulanmaz.
Kıymet takdirinin kesinleşmesi, başvurunun süresi, satış yetkisi, alıcı ve bedel bilgileri, masraflar ile icra mahkemesinin onayı ayrı aşamalardır. Rızaen satışta üçüncü kişilerin istihkak iddiaları, rehinli veya rüçhanlı alacaklar ve malın teslim koşulları ayrıca incelenmelidir. Borçlu veya alacaklı, bu seçeneğin dosyada uygulanıp uygulanamayacağını icra müdürlüğü kayıtlarından kontrol etmelidir.
Elektronik artırmada teknik ve hukuki ayrıntılar
Elektronik satış portalında kullanıcı hesabı, teminatın yatırılması ve teklif verme saatleri birlikte takip edilmelidir. Teminatın son anda yatırılması, bankanın işlem saatleri veya portalın teknik kayıtları nedeniyle teklifin geçersiz hale gelmesi riski vardır. Teklif ekranındaki tutar ile icra dosyasındaki asgari bedel aynı hukuki anlamı taşımayabilir; ilan ve şartname birlikte okunmalıdır.
Uzatma kuralı, artırmanın son dakikalarında teklif verildiğinde sürenin kanunda belirtilen şekilde uzamasını sağlar. Bu sistem, son saniye tekliflerini azaltır; ancak toplam uzama sınırı ve portalın gösterdiği kalan süre dikkate alınmalıdır. İhale sonucunun ekran görüntüsü tek başına yeterli olmayabilir; sonuç tutanağı ve elektronik kayıtlar saklanmalıdır.
Kıymet takdirine itiraz ile ihalenin feshi ayrımı
Kıymet takdirine itiraz, satıştan önce malın değerinin ve raporun hukuka uygunluğunun denetlenmesini amaçlar. İhalenin feshi ise ihale sürecindeki veya ihale sonucunu etkileyen hukuka aykırılıkların incelenmesini sağlar. Kıymet raporundaki her hata, ihale kesinleştikten sonra fesih yoluyla ilk kez ileri sürülebilecek bir iddia olmayabilir.
Bu nedenle raporun tebliğinden sonra süre ve görevli merci; ihale tarihinden sonra ise fesih süresi, başvurucunun sıfatı ve menfaat ihlali ayrı ayrı belirlenmelidir. Bir başvurunun yanlış yola yöneltilmesi, esaslı bir itirazın süresinde incelenmemesine yol açabilir.
İlan, tebligat ve ilgililerin korunması
Satış ilanında malın ayırt edici özellikleri, kıymeti, artırma tarihleri, teminat koşulları ve varsa önemli takyidatlar yer almalıdır. Borçluya, alacaklıya ve tapu veya sicilde kayıtlı ilgililere yapılan bildirimlerin usulüne uygun olması gerekir. İlanın portalda yayımlanması, her ilgili bakımından tebligat eksikliğini otomatik olarak gidermez.
Tebligatın iade dönmesi, adres değişikliği, elektronik tebligatın açılma veya tebliğ edilmiş sayılma tarihi ve vekile yapılan bildirimler dosyada ayrı ayrı incelenmelidir. Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihinin ve başvuru süresinin belirlenmesini etkileyebilir.
İhale bedeli, vergi ve devir işlemleri
İhale bedelinin yatırılması, vergi ve harç işlemleri ile devir veya teslim aynı anda gerçekleşmeyebilir. Taşınmazın tescili için ihale kararının kesinleşmesi ve icra dairesinin ilgili kuruma yazı yazması gerekebilir. Araçta trafik sicili ve teslim işlemleri; taşınırda yediemin ve muhafaza koşulları ayrıca yürütülür.
Vergi, harç ve masraflar malın türüne, alıcının sıfatına ve güncel mevzuata göre değişebileceğinden, yazıda sabit bir oran verilmeden önce satış tarihi itibarıyla resmî tarife kontrol edilmelidir. İhale bedelinin hangi kalemlerden mahsup edileceği dosya hesabında gösterilmelidir.
Sıra cetveli, rüçhan ve paylaştırma
Satış bedelinin dağıtımında haciz tarihi tek ölçüt değildir. Rehin hakkı, kamu alacakları, işçilik alacakları, nafaka, hacze iştirak şartları ve kanundaki diğer öncelikler dikkate alınır. Alacaklı, sıra cetvelinde kendi alacağının miktarını ve sırasını kontrol etmeli; yalnızca “ilk haczi koyan alacaklı her zaman önce ödenir” şeklindeki genellemelere güvenmemelidir.
Sıra cetveline itiraz, alacağın varlığına yönelik dava ve icra işleminin şikâyeti birbirinden farklıdır. Hangi başvurunun yapılacağı, tebliğ edilen belgenin içeriğine ve iddianın niteliğine göre belirlenir. Paylaştırma tamamlandıktan sonra bakiye alacak varsa takip dosyası kapatılmadan önce dosya hesabı yeniden incelenmelidir.
Güncel uygulamanın doğrulanması
Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığının satış isteme süresi ve elektronik satış hakkındaki görüşlerinde, satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve giderlerin peşin yatırılması, artırmanın yapılamaması hâlinde sürenin kalan kısmının ve uzama kurallarının dikkate alınması gerektiği açıklanmaktadır. Bu idari görüşler, somut dosyada kanun ve geçiş hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Yargıtay kararlarında eski altı aylık veya bir yıllık dönem kuralları ile 7343 sayılı Kanun sonrası sistemin birbirine karıştırılmaması önemlidir. Haciz tarihi eski olan dosyalarda geçici madde hükümleri, satış talebinin hangi tarihte yapıldığı ve giderlerin yatırılıp yatırılmadığı birlikte ele alınır.
Satış talebinin reddedilmesi veya işlem yapılmaması
İcra müdürlüğü satış talebini reddederse, eksik gider veya belge gösterirse ya da süresinde işlem yapmazsa, işlemin türüne göre icra mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir. Şikâyet süresi, ilgili işlem veya öğrenme tarihine göre değişebilir. Bu nedenle alacaklı, talebin verildiği tarih ile müdürlüğün ret veya ara karar tarihini belgelemelidir.
Satış talebinin reddine karşı yapılan şikâyet, satış isteme süresini her durumda kendiliğinden uzatmaz. Sürenin korunup korunmadığı, talebin kanuna uygun olup olmadığı, giderlerin yatırılıp yatırılmadığı ve icra müdürlüğünün işleminin niteliği birlikte değerlendirilmelidir. UYAP işlem kayıtları ve harç makbuzları bu aşamada önem taşır.
İstihkak iddiası ve satışın etkilenmesi
Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülürse istihkak prosedürü satışın devamını, durmasını veya elde edilen bedelin nasıl korunacağını etkileyebilir. Üçüncü kişinin zilyetliği, mülkiyet belgesi, haciz tarihi ve borçluyla ilişkisi incelenir. İstihkak iddiası bulunan mal bakımından “satış mutlaka yapılır” veya “satış kesinlikle durur” şeklinde tek bir sonuç yoktur; icra dosyasındaki tutanak ve mahkeme kararı belirleyicidir.
Alacaklı, istihkak iddiasına karşı süresinde cevap vermeli ve malın borçluya ait olduğunu gösteren teslim, fatura, sicil veya zilyetlik belgelerini sunmalıdır. Üçüncü kişi ise iddiasını yalnızca sözlü beyanla bırakmamalı, mülkiyet ve zilyetlik belgelerini dosyaya sunmalıdır.
Haczedilmezlik ve haline münasip ev iddiaları
Hacizli malın satışından önce borçlunun haczedilmezlik iddiası gündeme gelebilir. Meslek için zorunlu eşya, kişisel eşya, kamu malı, emekli maaşı veya haline münasip ev iddiası her mal için aynı şekilde uygulanmaz. Borçlunun aile yapısı, gelir durumu, taşınmazın niteliği ve haciz tarihi somut olayda incelenir.
Haczedilmezlik şikâyeti ile ihalenin feshi aynı başvuru değildir. Borçlu, haciz aşamasında ileri sürmesi gereken iddiayı ihale sonrasına bırakırsa usulî sorunla karşılaşabilir. Alacaklı bakımından da satış talebinden önce haczedilen malın kanunen korunup korunmadığı araştırılmalıdır.
Satışın ertelenmesi ve yeniden satış
İhale yapılamazsa, alıcı çıkmazsa veya ihale iptal edilirse satış süresi ve yeni satış günü kanundaki hükümlere göre belirlenir. Önceki satış talebinin varlığı, giderlerin akıbeti ve tutanak tarihi yeni hesabın başlangıç noktası olabilir. Eski ilanın veya eski kıymet takdirinin otomatik olarak yeni satışta geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
İhalenin feshi kararı kesinleşmeden yeni satış veya teslim yapılıp yapılamayacağı, kararın kapsamı ve kesinleşme durumuna göre belirlenir. İcra müdürlüğü işlemini bu kayıtlara göre yürütür.
Alacaklı için pratik dosya takvimi
Satış dosyası için dört ayrı tarih çizelgesi oluşturulabilir: haciz ve satış isteme tarihi; kıymet takdiri ve şikâyet tarihleri; ilan ve elektronik artırma tarihleri; ihale bedeli, fesih ve kesinleşme tarihleri. Bu çizelgeye tebligatların gönderilme ve tebliğ edilmiş sayılma tarihleri de eklenmelidir.
Her mal için ayrı bir satır açılması, araç ve taşınmaz hacizlerinin karıştırılmasını önler. Satış giderleri, teminat, dosya hesabı ve sıra cetveli de ayrı belgeler olarak işaretlenmelidir. Böylece “satış istendi” ile “satış tamamlandı” arasındaki fark görünür hâle gelir.
Satışın alacaklı bakımından ekonomik sonucu
Alacaklının net tahsilatı yalnızca satış bedeline bağlı değildir. Malın piyasa değeri, üzerindeki rehin ve hacizler, satış masrafları, vergi ve harçlar ile diğer alacaklıların önceliği elde edilecek tutarı belirler. Satış talebinden önce bu kalemlerin yaklaşık hesabı yapılabilir.
Özellikle düşük değerli taşınırlarda muhafaza, taşıma, kıymet takdiri ve ilan giderleri net tutarı azaltabilir. Hacizli taşınmazın rayiç değeri yüksek olsa bile ipotek ve kamu alacakları nedeniyle alacaklıya sınırlı pay kalabilir. Dosya hesabı yapılmadan “mal satılırsa borç kapanır” denilemez.
Alıcı açısından risk incelemesi
İhaleye katılan kişi, ilan fotoğrafı ve muhammen bedelle yetinmemelidir. Tapu kaydı, takyidat, işgal ve kira durumu, imar bilgisi, araçta hasar ve sicil kayıtları, teslim koşulları ve vergiler önceden araştırılır. İlan ve dosya belgeleri, alıcının üstleneceği hukuki ve fiilî riskleri gösterir.
Alıcı teminat yatırmadan önce elektronik satış portalındaki şartnameyi, artırma tarihlerini ve ödeme yükümlülüklerini okumalıdır. İhalenin feshi başvurusu bulunması veya ihale kesinleşmeden teslim beklenmesi, alıcının planını ve finansmanını etkileyebilir. Bedelin süresinde yatırılmaması hâlinde teminat ve diğer kanuni sonuçlar doğabileceğinden ödeme kaynağı önceden hazır tutulmalıdır.
Satış ilanının ve şartnamenin okunması
İlan ile şartname arasında farklılık görülürse, satışın kapsamı ve ilgililere bildirilen bilgiler karşılaştırılır. Malın niteliği, eklentileri, yüzölçümü, plaka veya seri numarası, kullanım durumu ve takyidat bilgileri uyumlu olmalıdır. Esaslı bir nitelik hatası teklif verme kararını veya teklif değerini etkileyebilir.
Alacaklı ve borçlu, ilan yayımlandıktan sonra yalnızca satış gününü değil, ilanın tüm içeriğini kontrol etmelidir. Hatalı veya eksik ilan fark edildiğinde süresinde icra müdürlüğüne başvuru ve gerekiyorsa şikâyet yoluna gidilmelidir. İhale tamamlandıktan sonra aynı itirazın ilk kez ileri sürülmesi hak kaybına yol açabilir.
İlanın okunması sırasında yalnızca bedel ve artırma tarihi değil, taşınmazın kullanım durumu, aracın kilometresi ve hasar kaydı, taşınırın teslim yeri, teminatın yatırılacağı hesap ve bedel ödeme süresi de not edilmelidir. Bu ayrıntılar teklif kararını ve ihalenin sonrasındaki teslim planını doğrudan etkiler. Kısa bir ilan özeti çıkarmak, dosyadaki önemli bilgilerin gözden kaçmasını önler.
İlan ve şartname, ihaleye katılmayan alacaklı için de önemlidir. Malın özellikleri veya tebligat bilgileri yanlışsa, satışın ilerideki geçerliliği tartışılabilir; alacaklı da paylaştırma aşamasına gelmeden önce itiraz imkânını kaybedebilir. Bu yüzden ilan tarihi, tebligat tarihleri ve artırma sonuç tutanağı aynı dosya çizelgesinde tutulmalıdır.
Sonuç ve izlenecek yol
Hacizli malın satışı, tek bir “ihale günü”nden ibaret değildir. Alacaklı satış isteme süresini ve gider avansını, borçlu kıymet takdiri ile tebligatları, alıcı ise teminat, teklif ve ödeme sürelerini takip etmelidir. Satış bedelinin tahsili için ihale kesinleşmesi ve paylaştırma aşamalarının tamamlanması gerekir.
Yazar: Av. Fatih Algül — İstanbul Barosu, sicil no: 96258. Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi amacı taşır; icra dosyasındaki tarih, tebligat ve haciz türü incelenmeden kesin sonuç çıkarılamaz.
